افغانستان و نمایشگاه کتاب
به گمانم دغدغه و تشویش فرهنگ به یکباره در اذهان ملت مان پدیدار گشته است که جای بسی مسرت و خرسندی ست . از سخنرانی های پر احساس نمایندگان محترم پارلمان در سرای اهل قلم گرفته تا حضور پر شور و گسترده هموطنانمان مقابل غرفه های وطنی . با توجه به رویکرد مبهم فرهنگی کشور بگذریم از اینکه بسیاری شان هیچ شیش شان به این هشت استوار هم نیست . گلایه های رئیس صنف ناشران افغانستان آقای عازم از عدم حمایت دولت در حوزه نشرهم شنیدنی و بجا بود و صد البته بسیار تاسف برانگیز اما نمی دانم غایت آن همه دغدغه فرهنگی ایشان پیش ازاین پنج ماه اخیر که اتحادیه ناشران تاسیس گردیده کجا بوده است و با آن همه عاشق فرهنگ و کتاب در افغانستان عزیز، این همه تاخیر در ایجاد این صنف حیاتی فرهنگ ، چگونه تفصیر می شود ؟؟؟ در هر صورت حضور چندی از ناشران کشورم با وجود تمام محدودیت ها و مشکلات ، مایه مباهات و دلگرمی بسیاری از عاشقان فرهنگ غنی و اصیل مان بود که به حق شایسته تقدیر و قدردانی بودند.
سیاست و نمایشگاه کتاب
نمی دانم ... شاید این از فقدان برخی واژه ها است و شاید ناتوانی ما انسان ها از بکار بردن کلمات ، که برای همگرایی ها و مناسبات سیاسی از واژه مقدسی چون « دوست » و دوستی استفاده می کنیم . شاید محترم کرزای به ماهیت این واژه واقف اند که دوست و دشمن را «برادر» خطاب می کنند ! نظر به اهمیت ویژه ای که وزارت امور خارجه دولت جمهوری اسلامی به مناسبات فرهنگی میان ایران و دیگر کشور ها (بخصوص کشور های همسایه) در سال های اخیر مبذول داشته است ، فقدان غرفه دوستی « ایران و افغانستان » در بخش بین الملل جای تامل و شگفتی داشت . به نظر می رسد اگر این دوستی از میان نرفته باشد بسیار کم رنگ و بی ارزش شده باشد و شاید هم همان مناسبات جدید بوده باشد که روی دوستی ملت ها هم تاثیر گذارده است (چرا که مدتی است فعالیت این موسسه به ظاهر مدنی بسیار محدود گشته است). عدم همکاری مناسب دولت ایران با ناشران افغانستانی در زمینه های مختلف در مقایسه با دیگر ناشران خارجی هم شاید گواه دیگری باشد بر این مدعا. اما با وجود همه این تعاریف اعطای جایزه نخست بخش بین الملل نمایشگاه به غرفه های افغانستان کاملا قابل پیش بینی بود(توضیح چرایی اش به درازا می کشد)به هر حال برای ما عاشقان دوستی جای تاسف داشت.
فرهنگ و ضد فرهنگ در نمایشگاه کتاب
شاید برای تشریح واضح واژه فرهنگ لااقل باید یک ترم جامعه شناسی پاس کرده باشی اما مقصودم کلیت مفهوم این واژه است: در کلِ نمایشگاه بنر هایی در جهت آگاهی افکار عمومی برای مقابله با فرهنگ های متناقض با فرهنگ دینی و بومی ایران به چشم می خورد . سیاست تولید فرهنگ و مبارزه با ضد ارزش ها یکی از اولویت های حاکمان به شمار می رود چرا که در دنیای امروز مساله استعمار فکری و فرهنگی ملت ها در صدر برنامه های فرا مرزی استعمار گران به شمار می رود . ایران نیز یک برنامه هدفمند و دراز مدت برای اداره فرهنگ جامعه در دست دارد .هرچند بخش تولید فرهنگ کمرنگ تر ازبخش مقابله با تهاجم فرهنگی به نظر می رسد اما وجود چنین پروسه ای بسیار ارزشمند است . پروسه ای که فقدان آن در سیاست گذاری های کلان اجتماعی افغانستان نقیصه ای بزرگ بشمار می رود . بحران هویت و آنومی در میان مهاجرین را می شد در همین نمایشگاه و میان جوانان سرگردان راهرو ها به وضوح مشاهده کرد . البته منکر استراکچریشن (ساخت یابی) اجتماعی نیستم اما با اینکه همه ما تحت تاثیر متن و زمینه های اجتماعی پیرامون خود قرار داریم و پیوند هایی مستحکمی میان آنچه جامعه از ما می سازد و آنچه ما از خودمان می سازیم وجود دارد ، اما رفتارهای هیچ یک از ما به سادگی توسط این متن و زمینه ها تعیین نمی شود و ما صاحب و خالق فردیت مختص به خویش هستیم . با وجود این جامعه در فرایند ساخت یابی حتی با وجود بکگراند های پر رنگ ، نیازمند الگوهای مناسب است که گاهی این الگو ها باید توسط ارگان های ذی صلاح معرفی شوند . که متاسفانه در جامعه ما چنین ارگان هایی وجود ندارد.
من و نمایشگاه کتاب تهران
دو جمعه نمایشگاه بودم ، به اندازه کل هیکل تفتیده از عطش خواندنم ، کتاب خریده ام ، حسرت برخی کتاب ها در دلم باقی ماند ،اما آنچه که از این نمایشگاه در ذهن علیلم باقی خواهد ماند برق نگاه چشم هایی بود که هر چند شبیه چشم هایم بودند اما فاصله فاصله با من و نگاه هایم فرق داشتند . چقدر برخی شان را دوست داشتم ، برخی شان را غرق حیرت شدم ، و چه بسیار برخی را متنفر گشتم .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پ.ن.1: « عرفان » امسال پیر به نظرم آمد اما مثل همیشه دوست داشتنی و آشنا .
پ.ن.2: منتظر رمان « عروس من افغان است » خانوم محمد حسینی هستم . می خواهم تا هنوز نقد نشده با ذهن کال خودم مزمزه اش کنم.
پ.ن.3: زمان و امکانات مناسب برای بازدید از وبلاگ های دوستان را در اختیار ندارم . ببخشید